HISTORIA UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO

Uniwersytet Jagielloński, najstarsza polska uczelnia, został założony 12 maja 1364 roku. Po wieloletnich staraniach o zgodę papieża, król Kazimierz III Wielki założył uczelnię o nazwie Studium Generale. Wzorowana na Uniwersytecie Bolońskim była drugą - po uniwersytecie w Pradze - tego typu placówką w Europie Środkowej. „Przeto My Kazimierz z Bożej łaski król Polski […] postanowiliśmy w mieście naszym Krakowie wyznaczyć, obrać, ustanowić i urządzić miejsce, na którym by Studium Powszechne w każdym dozwolonym wydziale kwitnęło. […] Niechże tam będzie nauk przemożnych perła, aby wydała męże dojrzałością rady znakomite, ozdobą cnót świetne i w różnych umiejętnościach wyuczone; niechaj otworzy się orzeźwiające źródło nauk, a z jego pełności niech czerpią wszyscy naukami napoić się pragnący. Do tego miasta Krakowa niechaj zjeżdżają się swobodnie wszyscy mieszkańcy, nie tylko Królestwa naszego i krajów przyległych, ale i inni z różnych części świata, którzy pragną nabyć tę przesławną perłę wiedzy.”

Na początku funkcjonowały na uniwersytecie trzy wydziały: prawa, medycyny i sztuk wyzwolonych; z czasem dodano czwarty: teologiczny . Po śmierci króla Kazimierza Wielkiego uczelnia przestała istnieć. Po nieudanych próbach jej odnowienia pod koniec XIV wieku, została ponownie ufundowana przez króla Władysława Jagiełłę 26 lipca 1400 roku. Do odnowienia przyczynił się zapis testamentowy zmarłej w 1399 roku królowej Jadwigi. Na wiek XV i początek XVI przypada rozkwit Akademii Krakowskiej; przyciąga ona bowiem w tym czasie studentów z całej Europy. Kryzys uczelni zaczął się w poł. XVI w., kiedy uniwersytet odrzucił reformację. Natomiast wiek XVII upłynął w dużej mierze pod znakiem walki Akademii z jezuitami, pragnącymi opanować krakowskie szkolnictwo. Dramatycznym okresem w historii uniwersytetu była II wojna światowa. W 1939 r. naziści, pod pretekstem wykładu, zgromadzili profesorów w Collegium Novum, a następnie aresztowali i wysłali do obozu koncentracyjnego. Uczelnia została zamknięta, a jej wyposażenie zniszczono, zdemontowano lub wywieziono do Niemiec. Wkrótce uniwersytet zaczął działać w podziemiu a w tajnym nauczaniu uczestniczyło ok. 800 studentów. Obecnie Uniwersytet Jagielloński ma 16 wydziałów, ponad 540 profesorów, około 50 tysięcy studentów i doktorantów, a także ponad 3,5 tysiąca pracowników administracji. Oryginalnie uniwersytet nosił nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska lub Uniwersytet Krakowski. Od 1817 roku uczelnię określa się Uniwersytetem Jagiellońskim - ku czci dynastii Jagiellonów. Dewizą uniwersytetu jest słynne: "Plus ratio quam vis", czyli „więcej znaczy rozum niż siła”.

Lista wybitnych osób, które studiowały w Alma Mater, jest długa. Widnieją na niej takie nazwiska jak m.in. Mikołaj Kopernik, Karol Wojtyła, Jan Długosz, Jan Kochanowski, Marcin Kromer, Mikołaj Rej, Jan III Sobieski, Norman Davies.

Sylwia Krupa